Türkiye’de son dönemde üretici ile raf fiyat farkı dikkat çekici şekilde artarken, bu farkın temel nedenlerinden biri olarak lojistik maliyetlerdeki yükseliş gösteriliyor. TOBB Tarım Meclisi Başkanı M. Ülkü Karakuş, özellikle yaş sebze ve meyvede fiyat makasının büyüdüğünü söyledi.
Üretici ile raf arasındaki fark neden büyüyor?
Karakuş’a göre, üreticiden çıkan ürün ile tüketiciye ulaşan fiyat arasındaki farkta asıl belirleyici unsur aracılar ve nakliye maliyetleri.
Antalya’dan çıkan bir sebzenin İstanbul’a ulaştığında ciddi fiyat artışı yaşadığını belirten Karakuş, bu durumun üretimden çok dağıtım süreciyle ilgili olduğunu vurguladı.
Ticaret Bakanlığı da son dönemde üretici ile raf fiyat farkı konusunda sahada incelemeler yürütüyor.
Lojistik maliyetler fiyatları yukarı çekiyor
Küresel gelişmelerin de etkisiyle enerji fiyatlarında yaşanan artış, nakliye maliyetlerini doğrudan etkiledi.
Karakuş, geçmişte bir ürünün maliyetinde yüzde 5 seviyesinde olan nakliye payının bugün yüzde 15’e kadar çıktığını belirtti.
İç pazarda lojistik maliyetlerinin yüzde 30 ile 50 arasında arttığı ifade ediliyor. Örnek olarak, daha önce 600 liraya taşınan bir ürünün bugün 1500 liraya nakledildiği belirtiliyor.
Deniz taşımacılığında da benzer artışlar yaşanıyor. Uzak mesafe nakliye ücretlerinin ton başına 30 dolardan 50 dolara, yakın mesafelerde ise 15 dolardan 25 dolara yükseldiği aktarılıyor.
Enflasyon beklentisi yükseliyor
Artan maliyetlerin enflasyon üzerindeki etkisine dikkat çeken Karakuş, yıl sonu için yüzde 30’a yakın bir enflasyon beklendiğini ifade etti.
Enerji fiyatlarındaki yükselişin tüm sektörlere yansıdığını belirten Karakuş, özellikle gıda fiyatlarının nakliye maliyetlerine doğrudan bağlı olduğunu söyledi.
Gübrede arz sorunu yok, maliyet arttı
Tarım girdileri açısından değerlendirildiğinde, gübrede arz sıkıntısı bulunmadığı ancak maliyetlerin yükseldiği ifade edildi.
Karakuş, alt gübreye kıyasla üst gübrenin daha yüksek maliyetle kullanıldığını ve bunun da ürün fiyatlarına yansıyacağını belirtti.
Ayrıca uluslararası taşımacılıkta yaşanan aksaklıkların, özellikle Hürmüz ve Süveyş güzergahlarında alternatif rotalara yönelimi artırdığı ve maliyetleri yükselttiği aktarıldı.
Marketlerin etkisi büyüyor
Karakuş, Türkiye’de kırsal nüfusun azalmasıyla birlikte büyük market zincirlerinin fiyat belirleyici konuma geldiğini söyledi.
Büyük şehirlerde artan talep ve yaygınlaşan market yapısının fiyat oluşumunu etkilediğini belirten Karakuş, üretici ile tüketici arasındaki memnuniyetsizliğin sürdüğünü ifade etti.
Türkiye lojistik merkez olabilir
Jeopolitik gelişmelere de değinen Karakuş, Türkiye’nin stratejik konumuna dikkat çekti.
Kuzeyde hammadde kaynakları, güneyde ise yüksek gıda talebi olan ülkelerin bulunduğunu belirten Karakuş, Türkiye’nin bu denklemde önemli bir lojistik merkez olabileceğini söyledi.
Ancak ihracat kısıtlamalarının gözden geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Karakuş, üretimin desteklenmesi ve sanayicinin teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.
