Orta Doğu’da tırmanan savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim küresel gübre fiyatlarını yükseltti. Uzmanlar, sevkiyatların aksaması halinde hem gübre maliyetlerinin hem de gıda fiyatlarının artabileceği uyarısında bulunuyor.

---

Hürmüz Boğazı’ndaki kriz piyasayı etkiledi

ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan gerilimin küresel ekonomiye etkileri büyüyor. Enerji ve kimyasal ürün taşımacılığında kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler gübre piyasasında dalgalanmaya yol açtı.

Bölgedeki bazı üretim tesislerinin devre dışı kalması ve sevkiyat risklerinin artması küresel gübre tedarik zincirini doğrudan etkiledi.

---

Üre fiyatı 575–635 dolar seviyesine çıktı

Piyasa verilerine göre tarımda yaygın kullanılan azotlu gübrelerden ürenin fiyatı ton başına 575 ila 635 dolar seviyesine yükseldi.

Katar merkezli enerji şirketi QatarEnergy’nin üre, polimer, metanol ve alüminyum üretimini askıya alması da piyasada arz sıkıntısını artıran gelişmeler arasında gösteriliyor.

Analistler, küresel gübre fiyatlarının savaş öncesine göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığını belirtiyor.

---

Küresel sevkiyatlar risk altında

Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun süreli bir nakliye kesintisinin sentetik gübre üretiminde kullanılan amonyak ve azot sevkiyatını doğrudan etkileyebileceği ifade ediliyor.

Körfez bölgesi dünyanın en büyük gübre üretim merkezlerinden bazılarına ev sahipliği yaparken, bölgedeki tedarik sorunlarının üretimi aksatabileceği ve maliyetleri artırabileceği belirtiliyor.

Dünyada azot gübresi üretiminde önemli bir paya sahip olan İran da küresel piyasada kilit aktörlerden biri olarak görülüyor. İran, üre ihracatında Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan’ın ardından dördüncü sırada yer alıyor.

---

ABD’de gübre fiyatları hızla yükseldi

Savaşın başlamasıyla birlikte ABD’de de gübre fiyatlarında hızlı bir artış yaşandı.

Analistlere göre New Orleans’taki ithalat merkezinde ton başına 516 dolar olan gübre fiyatı kısa sürede 683 dolara kadar çıktı.

Uzmanlar, sevkiyatların özellikle bahar ekim dönemine yetişmemesi durumunda fiyatların daha da artabileceğini belirtiyor.

---

Gıda üretimi risk altına girebilir

Dünya genelinde her yıl 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiliyor. Bu gübrelerin üretim maliyetinin yaklaşık yüzde 70–80’ini doğalgaz oluşturuyor.

Bu nedenle enerji fiyatlarındaki artış doğrudan gübre maliyetlerine yansıyor.

Tarım uzmanlarına göre azot gübreleri olmadan buğday, mısır ve pirinç gibi temel ürünlerde verim önemli ölçüde düşebilir.

---

Gıda ve yem maliyetleri artabilir

Uzmanlar, küresel gıda üretiminin yaklaşık yarısının sentetik azotlu gübre kullanımına dayandığını belirtiyor.

Gübre arzındaki daralma halinde ekmek, makarna ve patates gibi temel gıda ürünlerinde fiyat artışı yaşanabileceği ifade ediliyor.

Ayrıca hayvan yemlerinin maliyetinin de artabileceği ve bunun tarım sektöründe maliyet baskısını büyütebileceği değerlendiriliyor.