Ticaret Bakanlığı, ayçiçeği hasat döneminde üreticiyi korurken iç piyasada arz güvenliğini sağlamak amacıyla 1 milyon 250 bin tonluk tarife kontenjanı uygulamasını başlattı.
Ayçiçeği ithalat düzenlemesi, Ticaret Bakanlığı tarafından yeni hasat sezonu öncesinde yürürlüğe alındı. Düzenleme kapsamında 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu veya buna karşılık gelen 500 bin ton ham ayçiçeği yağı için düşük gümrük vergili tarife kontenjanı uygulanacak. Amaç; yerli üreticiyi korurken sanayicinin hammadde ihtiyacını karşılamak ve tüketiciye uygun fiyatlı ürün sunulmasını sağlamak.
Hasat dönemi dikkate alınarak planlandı
Ticaret Bakanlığı, temel gıda ürünlerinde arz güvenliğinin korunması, spekülatif fiyat hareketlerinin önlenmesi ve yerli üretimin desteklenmesi amacıyla ticaret politikalarının ilgili kurumlarla koordinasyon içinde yürütüldüğünü açıkladı.
Bakanlık, Türkiye’de yağlık ayçiçeği üretiminin tüketimi karşılamaya yetmediğini, bu nedenle son iki üretim sezonunda yalnızca yerli üretimle karşılanamayan ihtiyaç kadar düşük gümrük vergili ithalata izin verildiğini hatırlattı.
Açıklamada, bu uygulamanın çiftçinin ürününü değerinde satmasına, sanayicinin hammaddeye ulaşmasına ve tüketicinin uygun fiyatlı ayçiçeği yağına erişmesine katkı sağladığı vurgulandı.
1,25 milyon tonluk tarife kontenjanı açıldı
Tarım ve Orman Bakanlığının görüşleri doğrultusunda hazırlanan yeni uygulamaya göre;
- 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu için yüzde 0 gümrük vergili tarife kontenjanı uygulanacak.
- Buna karşılık 500 bin ton ham ayçiçeği yağı için ise yüzde 20 gümrük vergili ithalat imkânı sağlanacak.
Tarife kontenjanı, 1 Temmuz-30 Kasım 2026 tarihleri arasında yerli üreticiden ayçiçeği tohumu satın alan yağ sanayi firmalarına öncelikli olarak tahsis edilecek.
İthalat 2027 yılında başlayacak
Yeni düzenlemede yerli üreticinin korunması öncelikli kriter olarak belirlendi.
Bu kapsamda düşük gümrük vergili ithalata, çiftçinin elindeki ürünün büyük ölçüde piyasadan çekildiği dönem esas alınarak 11 Ocak-31 Mayıs 2027 tarihleri arasında izin verilecek.
Böylece hasat döneminde yerli üreticinin pazarlama imkânının korunması, sezon sonrasında ise sanayinin ihtiyaç duyduğu hammaddenin uygun maliyetle temin edilmesi hedefleniyor.
Amaç üretici, sanayici ve tüketiciyi birlikte korumak
Bakanlık açıklamasında uygulamanın üç temel hedef üzerine kurulduğu belirtildi:
- Yerli ayçiçeği üretiminin sürdürülebilirliğini desteklemek,
- Yağ sanayisinin hammadde ihtiyacını kesintisiz karşılamak,
- İç piyasada ayçiçeği yağının makul fiyatlarla tüketiciye sunulmasını sağlamak.
Yetkililer, uygulamanın hem üreticinin gelirini koruyacağını hem de gıda arz güvenliğine katkı sağlayacağını ifade etti.
Düzenlemenin öne çıkan ayrıntıları
| Başlık | Detay |
|---|---|
| Tarife kontenjanı | 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu |
| Alternatif uygulama | 500 bin ton ham ayçiçeği yağı |
| Yağlık tohum vergisi | %0 |
| Ham yağ vergisi | %20 |
| Yerli alım dönemi | 1 Temmuz – 30 Kasım 2026 |
| İthalat dönemi | 11 Ocak – 31 Mayıs 2027 |
| Öncelik | Yerli üreticiden alım yapan sanayi kuruluşları |
Sektör açısından neden önemli?
Türkiye, ayçiçeği yağı tüketiminde dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alırken, yağlık ayçiçeği üretimi iç talebi tam olarak karşılayamıyor. Bu nedenle belirli dönemlerde uygulanan tarife kontenjanları, hem üreticinin pazarlama sürecini korumayı hem de sanayinin hammadde ihtiyacını karşılayarak piyasada fiyat istikrarını sağlamayı amaçlıyor.
