Tarım emtia fiyatları, Karadeniz’de tahıl ticaretini sekteye uğratan saldırılar, Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim ve Avrupa’yı etkisi altına alan sıcak hava dalgalarının etkisiyle Temmuz 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Küresel piyasalarda özellikle buğday, mısır, kahve ve kakao fiyatlarında dikkat çekici artışlar yaşanıyor.
Bloomberg Tarım Endeksi üç yılın zirvesinde
On temel tarım ürününün fiyat hareketlerini takip eden Bloomberg Tarım Spot Endeksi, yedi haftadır süren yükselişini sürdürerek çarşamba günü Temmuz 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Tarım emtialarında daha önce mayıs ayında yükseliş görülmüş, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen gübre ve yakıt sevkiyatlarında yaşanan aksaklıklar üretim maliyetlerine ilişkin endişeleri artırmıştı. Haziran ayında risklerin kısmen azalmasıyla gerileyen fiyatlar, yeni jeopolitik gelişmeler ve olumsuz hava koşullarıyla yeniden yükselişe geçti.
Karadeniz’deki saldırılar buğday ticaretini etkiliyor
Rusya ile Ukrayna’nın karşılıklı olarak ihracat koridorlarına yönelik saldırılarını artırması, Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen tahıl sevkiyatlarını yeniden risk altına soktu. Bu gelişme özellikle küresel buğday ticaretinde arz endişelerini güçlendirdi.
Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğday vadeli kontratları, önceki seansta yüzde 4’ün üzerinde değer kazanmasının ardından son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Rabobank Kıdemli Tahıl ve Yağlı Tohumlar Analisti Vitor Pistoia, bölgede yaşanan gerilimin ihracat sevkiyatlarını sekteye uğratma riskini artırdığını belirtti.
Commonwealth Bank of Australia Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski ise piyasaların temel olarak fiziksel ürün arzına odaklandığını ifade etti. Voznesenski’ye göre haftalardır etkili olan sıcak hava ve Orta Doğu’daki gerilimlere, Karadeniz’deki son gelişmeler de eklenince fiyat artışları hız kazandı.
Avrupa’da sıcak hava mısır üretimini baskılıyor
Avrupa genelinde etkisini sürdüren sıcak hava dalgaları özellikle mısır üretimine ilişkin beklentileri olumsuz etkiliyor. Avrupa Birliği’nin en büyük tarım üreticisi Fransa’da mayıs ayının sonundan bu yana üç ayrı sıcak hava dalgası yaşandı.
Uzmanlar, El Niño hava olayının yeniden etkisini göstermesinin küresel rekolte beklentilerini aşağı çekebileceğine dikkat çekiyor. Bu gelişmelerin etkisiyle New York emtia piyasasında işlem gören Arabica kahve ve kakao fiyatları da temmuz ayını yükselişle kapatmaya hazırlanıyor.
Küresel gıda fiyatları yakından izleniyor
Uzmanlar, jeopolitik risklerin sürmesi ve iklim koşullarının tarımsal üretim üzerindeki baskısının artması halinde küresel gıda fiyatlarında dalgalanmanın devam edebileceğini değerlendiriyor. Özellikle tahıl ve yağlı tohum piyasalarında yaşanacak gelişmeler, önümüzdeki dönemde hem üreticiler hem de tüketiciler açısından belirleyici olacak.
